خانه / ديدگاه اعضاي هيئت مديره / مدیریت اطلاعات در برنامه‌ی پیشنهادی برای وزارت «عتف»

مدیریت اطلاعات در برنامه‌ی پیشنهادی برای وزارت «عتف»

دكتر سيروس عليدوستي
رئيس هيئت مديره‌ي انجمن

 

dr.AlidoostiPic

خبرگزاري خانه‌ي ملت (مجلس شوراي اسلامي) روز پنج‌شنبه 17 مرداد 1392 برنامه‌ي دکتر جعفر میلی‌منفرد وزیر پیشنهادی علوم، تحقيقات، و فناوري (عتف) را منتشر كرده که به مجلس شورای اسلامی تقدیم شده است. اين نوشته كه باورها و ارزش‌هاي كليدي و چشم‌انداز وزارت عتف، دانشگاه‌ها، و پژوهشگاه‌ها را در سال 1396 در بر دارد، روي هم رفته در 19 حوزه و 52 بند به تبيين ديدگاه‌ها و برنامه‌هاي كليدي وي مي‌پردازد. افزون بر آنچه از سوي وزير پيشنهادي آمده‌اند، هدف‌هايي كه در سندهاي بالادستي به تصويب رسيده‌اند، در جاي‌ جاي برنامه ديده مي‌شوند. از جمله‌ي اين سندها مي‌توان به چشم‌انداز جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 هجري خورشيدي (1382)، سياست‌هاي کلي نظام براي رشد و توسعه‌ي علمي و تحقيقاتي کشور در بخش آموزش عالي و مراکز تحقيقاتي مصوب مجمع تشخيص مصلحت نظام (1383)، سياست‌هاي کلي نظام براي رشد و توسعه فناوري در کشور مصوب مجمع تشخيص مصلحت نظام (1383)، قانون برنامه‌ي پنجساله‌ي پنجم توسعه‌ي جمهوري اسلامي ايران 1390-1394، قانون اهداف، وظايف،‌ و تشكيلات وزارت عتف (1383)، و سند نقشه‌ي جامع علمي كشور (1390)  اشاره كرد. نگاهي به اين برنامه نشان مي‌دهد كه در يكي از حوزه‌هاي 19گانه به صورت اختصاصي و همچنين در بخش‌هايي ديگر به موضوع اطلاعات علمي، فناورانه، و مديريت پرداخته شده است:

  • در بند نهم (حوزه‌ي آموزش و پژوهش)، تأمين پيش‌نيازهاي توسعه‌ي همه‌جانبه و متوازن عملي از جمله «اطلاعات علمي» آمده است.
  • در بند 17 (حوزه‌ي فناوري‌هاي نو)، كاربست فناوري اطلاعات و ارتباطات را براي «توسعه و عمومي‌سازي علم و فناوري در جامعه» و توانمندسازي شهروندان را با «اشاعه‌ي اطلاعات و دانش در سطح جامعه» فرصتي نوين دانسته و پيش‌بيني كرده است كه شهروندان «با دسترسي به اطلاعات و دانش مورد نياز براي زندگي، کار، و توسعه‌ي فردي نقشي فعال‌تر در سطوح فردي، خانوادگي، ملي، و جهاني ايفا خواهند کرد و ظرفيت‌هاي کشور را به بهره‌وري بيشتري خواهند رساند». در اين برنامه «دانشگاه‌ها و دانشگاهيان در تأمين و اشاعه‌ي اين گونه دانش و اطلاعات پشتيباني و تشويق خواهند شد». در بند 18 (حوزه‌ي فناوري‌هاي نو)، به اين فناوري به عنوان «زيرساختي براي نيل به اقتصادي نوين مبتني بر اطلاعات و دانش» اشاره شده است كه «منبع اصلي توليد ثروت در اين اقتصاد، توان خلق دانش جديد و کاربست آن در زندگي انسان است» و براي دانشگاه‌ها «سكانداري… اقتصاد مبتني بر اطلاعات و دانش» برنامه‌ريزي شده است.
  • در بند 19 (حوزه‌ي دانشگاه و جامعه)، از كاربرد فناوري‌هاي نوين در ساخت «پيوند ارگانيك» و «دوسويه» ميان «مردم با دانشگاه‌ها و دانشگاه‌ها با مردم» براي آگاهي از ديدگاه‌ها و جلب مشاركت مردم سخن به ميان آمده است. بند 20 اين حوزه نيز با همين هدف به نقش رسانه‌ها در «پيوند ميان دانشگاه‌ها و جامعه» پرداخته است كه از رهگذر آن براي «شناخت مشكلات و مسائل جامعه، افزايش مشاركت مردم در تصميم‌سازي، پاسخ‌گويي وزرات عتف و دانشگاه‌ها در برابر جامعه، و پيشبرد نظارت همگاني بيش از پيش استفاده خواهد شد». بند 21 اين حوزه نيز به پاسخ‌گويي مديران وزارت عتف و دانشگاه‌ها اختصاص دارد و براي اين پاسخ‌گويي به مستندسازي تصميم‌ها و مديريت علمي اين مستندات اشاره شده و براي «آگاه‌سازي مردم از برنامه‌ها و پاسخ‌گويي به آنها، برنامه‌ريزي و سازوكارهايي با كاربرد فناوري‌هاي نوين» پيش‌بيني شده است.
  • در بند 31 (حوزه‌ي پشتيباني) به بايستگي تأمين «اطلاعات علمي» براي «كار علمي» اشاره شده است. در ادامه‌ي همين بند، توسعه‌ي «نظام اطلاعات مالي و همچنين اطلاعات دستاوردهاي پژوهشي» در وزارت عتف پيش‌بيني شده است كه «بر پايه‌ي آن گزارش‌ها و تحليل‌هاي روزآمدي براي بهبود سياست‌گذاري و قانون‌گذاري» فراهم مي‌شود.
  • در بند 35 (حوزه‌ي كارآفريني و اشتغال) براي كاهش گسست ميان نيازهاي جامعه و آموزش‌هاي دانشگاه و عرضه‌كنندگان و مصرف‌كنندگان دانش و مهارت، آموزش‌هايي از جمله «سواد اطلاعاتي» و «يادگيري تمام‌عمر» براي همه‌ي دانشجويان پيش‌بيني شده است.
  • بند 41 (حوزه‌ي اطلاعات و ارتباطات علمي) در چند زمينه به مديريت اطلاعات پرداخته است. در اين بند از آسان‌سازي «دريافت مجوز انتشار نشريه‌هاي علمي از وزارت عتف»،‌ «تدوين و گسترش استانداردهاي ملي براي نشريه‌هاي علمي، پشتيباني مالي و فني، كنار نهادن انحصارها، كاربرد فناوري اطلاعات، كنترل و ارزيابي كيفيت و رتبه‌بندي نشريه‌ها، كاربرد راهكارها و استانداردهاي جهاني، آموزش پديدآوران و سردبيران و داوران، و مشاركت با استادان و دانشگاه‌هاي تراز اول جهان» براي افزايش شمار نشريه‌هاي علمي ايران و افزايش كيفيت آنها، و همچنين نگه‌داشت و افزايش شتاب توليد علم در سطح جهان آمده است.
  • بند 42 (حوزه‌ي اطلاعات و ارتباطات علمي)، «آگاهي از پژوهش‌هاي پيشين و در حال انجام از يك سو و آگاه‌سازي ديگران از سوي ديگر» را داراي «نقشي كليدي در پيشرفت علمي» دانسته است و دسترسي «روزآمد، آسان، و پيوسته» را به اطلاعات علمي و فناورانه هدف‌گذاري و بيان كرده است كه «كارهاي علمي و پژوهشي ايرانيان بايد گردآوري و سازمان‌دهي شوند و با كاربرد دانش و فناوري‌هاي روز به ويژه فناوري اطلاعات، در اختيار همگان در ايران و جهان قرار گيرند تا بر پايه‌ي آنها آموزش و پژوهش بهبود و فناوري گسترش يابد».
  • بند 43 (حوزه‌ي اطلاعات و ارتباطات علمي) با ارائه‌ي اين ديدگاه كه «يکي از عوامل كليدي در کاربست پژوهش‌ها و تبديل آنها به ارزش‌هاي پايدار؛ سازماندهي، تحليل، و اشاعه‌ي دستاوردهاي آنهاست»، به تدارك «نظامي يك‌پارچه، استاندارد، و فراگير براي ثبت و ضبط، تحليل، و اشاعه‌ي آمار و اطلاعات علم و فناوري در كشور» اشاره كرده كه از رهگذر آن، به‌ويژه با «علم‌سنجي… سازوكارهاي بايسته براي تبديل دستاوردهاي علمي و پژوهشي به دانش انباشته و دسترس‌پذير فراهم مي‌شود».

نگاهي به اين برنامه نشان مي‌دهد كه اطلاعات علمي، فناورانه، و مديريت؛ هم با استناد به سندهاي بالادستي و هم با نگاهي علمي؛ در كانون توجه بوده‌ است. اگر وزير پيشنهادي در دريافت رأي اعتماد از مجلس محترم شوراي اسلامي كامياب شود، اين برنامه مي‌تواند سندي باشد كه پيروي از آن، با ياري خدا به شماري از چالش‌هاي مديريت اطلاعات در كشور و در وزارت عتف پاسخ گويد و در افق سال 1396 شماري از كاستي‌هاي اين حوزه را برطرف سازد. ولي دست‌يابي به هدف‌هايي كه در اين برنامه آمده‌اند، نياز به برنامه‌هاي عملياتي دارد كه اجراي آنها، خود به تأمين منابع انساني، سازماني، فرهنگي، مالي، قانوني، و ديگر منابع و همچنين كاربست رويكردهاي علمي در سازمان‌دهي، هماهنگي، هدايت، و كنترل نياز دارد. دست‌يابي به چشم‌انداز ترسيم شده براي وزارت عتف و دانشگاه‌ها در سال 1396 كار چندان آساني نيست و مديريت تغيير براي رسيدن به آن، از چالش‌هاي بزرگ به شمار مي‌رود. اميد است كه با كاربست ديدگاه‌ها و روش‌هاي علمي و همكاري مديران كاردان و آگاه، هدف‌هاي درستي كه در زمينه‌ي مديريت اطلاعات در اين برنامه آمده‌اند، به بار نشينند كه «به عمل کار برآید به سخندانی نیست».

никас кернесработа пиарщика