خانه / ديدگاه اعضاي هيئت مديره / حق عضویت در انجمن

حق عضویت در انجمن

دكتر سيروس  عليدوستي
رئيس هيئت مديره‌ي انجمن

dr.AlidoostiPic

 به‌تازگي نامه‌اي براي شماري از اعضاي انجمن فرستاده و از آنان درخواست شده است كه حق عضويت خود را به انجمن پرداخت كنند. در ديداري كه با برخي از اين اعضا داشتم، مي‌پرسيدند «انجمن در برابر دريافت حق عضويت براي اعضا چه مي‌كند؟» و با اين پرسش، ناخشنودي خود را از پرداخت حق عضويت بيان مي‌كردند.
به‌راستي انجمن در برابر پولي كه دريافت مي‌كند، چه كاري را براي اعضا انجام مي‌دهد؟ گذشته از مزاياي عضويت در انجمن كه در همه‌ي انجمن‌ها كمابيش هست، اين پرسش مي‌تواند چند پاسخ داشته باشد.

نخست، انجمن‌ سازماني غيرانتفاعي و غيربازرگاني است و بر پايه‌ي اساس‌نامه‌اي كه دارد، منابع مالي خود را از حق عضويت اعضا، درامد خدمات، هديه‌ها، و كمك‌ها به‌دست مي‌آورد. بنابراين، بدون دريافت پول از اعضا به‌عنوان بخشي از منابع مالي نمي‌تواند پايدار بماند.

دوم، انجمن را بايد مانند يك خيريه‌ي علمي نگريست. هنگامي كه هر يك از ما پولي را به يك خيريه پرداخت مي‌كنيم، نه تنها در پي دريافت چيزي از خيريه نيستيم، بلكه خوشنود هم هستيم كه كساني در خيريه، پول ما را در راهي كه درست مي‌دانيم، خرج مي‌كنند. انجمن هم مانند يك خيريه با كار افتخاري كساني با نام اعضاي هيئت مديره، بازرس، دبير، و مانند آنها به‌راه است. اگر گمان داريم كه انجمن داراي هدف‌هاي درستي است و كارش را مي‌پسنديم، پس كمك ما به انجمن نيز جاي دوري نخواهد رفت و دستاورد آن را در حرفه‌اي كه داريم كم يا بيش خواهيم ديد.

سوم كه از دو برهان پيشين به‌جاتر مي‌نمايد، كاركرد انجمن است. نگرش به انجمن به گونه‌اي كه به يك سازمان نگاه مي‌شود، درست نيست. در يك سازمان انتفاعي يا دولتي، پولي درمي‌آيد يا به سازمان داده مي‌شود و سازمان نيز براي دست‌يابي به هدف‌هايش، اين پول را هزينه مي‌كند. كساني هم كه براي سازمان كاري انجام مي‌دهند، دستمزد دريافت مي‌كنند. اين پيوند و چارچوب همكاري با سازمان‌ها بسيار پذيرفتني است. ولي انجمن از اين دست سازمان‌ها نيست كه بتوان چنين چارچوبي را براي آن پذيرفت.

انجمن يك سازمان پوياست كه هر يك از اعضاي پيوسته‌ي آن مي‌توانند به عضويت هيئت مديره درآيند و سكان آن را به‌دست گيرند و در مجمع عمومي آن، برنامه‌ي انجمن را بريزند. پس اين اعضا هستند كه براي انجمن‌ مدير يا بازرس تعيين مي‌كنند. از اين روي، انجمن با اعضايي كه دارد،‌ هويت مي‌يابد و دوگانگي «عضو ـ هيئت مديره» در انجمن چنانكه در سازمان‌ها و براي «كاركن ـ مدير» ديده مي‌شود، نيست. انجمن به عنوان يك شخصيت حقوقي سازوكاري قانوني را فراهم مي‌كند كه هر يك از اعضا بتوانند فراخور دانش و تواني كه دارند، در پي دست‌يابي به هدف‌هاي پژوهشي، آموزشي، و علمي خود باشند. در انجمن همه‌ي اعضا بايد دست به دست هم بدهند و هر يك بخشي كوچك يا بزرگ از بار كار انجمن را به دوش كشند تا گامي به پيش برداشته شود.

بر اين پايه، در پاسخ به «انجمن در برابر دريافت حق عضويت براي اعضا چه مي‌كند؟» مي‌گويم كه انجمن بنا نبوده است كاري براي كسي بكند. انجمن يك گروه رسمي است كه بدون اعضا هويتي ندارد و اگر همه‌ي اعضا در كنار هم باشند، مي‌توانند به هدف‌هايي دست يابند كه خود براي انجمن برگزيده‌اند. از اين روي، مي‌پرسم «شما براي انجمني كه از آنِ خودتان است، چه مي‌توانيد بكنيد و از سازوكاري كه فراهم شده است، چه بهره‌اي مي‌توانيد ببريد؟»

عشق و شباب و رندي، مجموعه‌ي مراد است / چون جمع شد معاني،‌ گوي بيان توان زد

pokupkstaжурнал вог украина

2 دیدگاه

  1. يک عضو انجمن

    به گمان من، اگر چه نوشته شما بخشي از ضرورت حمايت مالي از انجمن را توجيه مي کند اما لازم است به اين نکات هم توجه شود که:
    1- انجمن‌هاي علمي کارکردهايي دارند که همه اعضا مي توانند از نتايج آن بهره‌مند شوند. همانند انتشارات انجمن که مي‌تواند به نشر دستاوردهاي علمي اعضا و پربار کردن کارنامه علمي آنان کمک کند. يا بهره‌مندي از امکانات آموزشي که توسط انجمن ارائه مي‌شود، مطرح کردن ديدگاه‌ها از طريق برگزاري جلسات سخنراني، مشارکت در کميته‌هاي علمي از آن جمله‌اند؛
    2- پيوستن به انجمن موجب تشکيل نوعي سرمايه اجتماعي مي‌شود که به توانمندي اعضا براي حضور عرصه‌هاي علمي و پژوهشي ياري مي‌رساند؛
    3- عضويت در انجمن‌هاي علمي، خود نوعي امتياز است و جايگاه خاصي در رزومه‌هاي علمي افراد دارد؛
    4- امکان بهره‌مندي از مشاوره و همفکري اعضاي انجمن در امور علمي و پژوهشي، با پيوستن به انجمن ميسر مي‌گردد؛
    5- يک انجمن علمي فعال، مي‌تواند حضوري پررنگ در عرصه‌ اجراي پروژه‌هاي علمي و پژوهشي تقاضا-محور داشته باشد و فرصت مشارکت در اجراي پروژه‌ها براي اعضا فراهم سازد.

  2. علي حسين قاسمي

    در مطلب جناب آقاي دكتر عليدوستي، جاي ايراد چند اشكال باقي است:
    1- در بند چهارم آمده: « انجمن را باید مانند یک خیریه‌ی علمی نگریست. هنگامی که هر یک از ما پولی را به یک خیریه پرداخت می‌کنیم، نه‌تنها در پی دریافت چیزی از خیریه نیستیم، بلکه خوشنود هم هستیم که کسانی در خیریه، پول ما را در راهی که درست می‌دانیم، خرج می‌کنند.»
    همانگونه كه به‌درستي در بند سوم مطلب فوق بيان شده« انجمن‌ سازمانی غیرانتفاعی و غیربازرگانی است و … بدون دریافت پول از اعضا به‌عنوان بخشی از منابع مالی نمی‌تواند پایدار بماند»؛ اگر انجمن حاضر را بايد مانند يك خيرية علمي نگريست، آنچه به آن هديه مي‌شود نيز نبايد از حد «علم» و »هداياي علمي» فراتر برود. اما بديهي است كه معمولاً انجمن‌ها از اعضاي خود هديه و حق عضويت «مالي» طلب مي‌كنند.
    2- بناي يك خيريه و «خيرات و مبرات» در آن خيريه هم اتفاقاً اين نيست كه «در پي دريافت چيزي از خيريه نيستيم»؛ بلكه بنا بر اعتقادات و باورهاي اجتماعي، شخصي، و ديني مطمئن هستيم كه اين خيرات، منشأ فوايد دنيوي و/يا اخروي براي ما خواهد شد. (ارجاع مي‌دهم به آنچه در مباحث فلسفة اخلاق در باب انگيزة اقدام به عمل اخلاقي بيان مي‌شود.)
    3- بر همين اساس، اگر يك مؤسسة خيريه از اعضاي خود حق عضويت بگيرد، آنچه در برابر اين حق عضويت به آنان مي‌دهد، همان خوشنودي مشاركت در اقدامات خيريه است؛ و درعين‌حال اعضا حق دارند كه از درستي هزينه‌كرد حق عضويت خود اطمينان يابند. اما كمك‌هاي داوطلبانه بر خلاف حق عضويت، ماهيت الزامي و منظم ندارد؛ بنابراين حق‌عضويت را نمي‌توان از نوع اين كمك‌هاي داوطلبانه دانست.
    4- دكتر عليدوستي بنا بر رشته تخصصي خود بهتر از من مي‌دانند كه رويكرد «في‌سبيل‌الله» و «هزار در آخرت» در يك نهاد مدني و علمي جايي ندارد؛ و باز بنا بر احاطه‌ و اصراري كه همواره بر برنامه‌ريزي و راهبردگرايي داشته‌اند رويكرد «جاي دوري نخواهد رفت» به هيچ روي قابل دفاع و پذيرش نيست.
    5- در جايي ديگر از مطلب بالا آمده: « انجمن هم مانند یک خیریه با کار افتخاری کسانی با نام اعضای هیئت مدیره، بازرس، دبیر، و مانند آنها به‌راه است.» به نظر نمي‌رسد كه انجمن عملاً به چنين چيزي قائل باشد. شايد ازهمين‌رو است كه در صفحة «همکاران افتخاری» به اقدامات افتخاري برخي از اعضاي انجمن، و در صفحة « پشتیبانان» نيز به پشتيباني مالي و غيرمالي برخي افراد اشاره شده. البته براي من كم‌وبيش روشن است كه ذكر نام قريب به اتفاق (و شايد همة) اين افراد به رغم ميل شخصي آنان، و از باب تأكيد بر شفافيت مالي و غيرمالي، و نير انگيزش ديگر اعضا به اقدام به كمك مالي و غيرمالي صورت گرفته است. اما در هر حال، با ذكر اين كمك‌ها ، عملاً از دايره «خوشنودي» و «عمل خير» فراتر رفته‌ايم.
    6- در «اعمال خير»، اگر بر مبناي ايدئولوژي ديني صورت گيرد، فرد خيرات‌كننده اگر هم نكوشد از اعلام و افشاي عمل خير پيشگيري كند، براي اعلان و افشاي آن نيز تلاشي نمي‌كند؛ بنابراين به انجام عمل خير و اين كه رابطه‌اي بين او و خدا باشد راضي است. چنين حالتي البته در هيچ سازمان مدني، مبناي شكل‌گيري آن سازمان نيست. اگر عمل خير چنين مبنايي نداشته باشد، باز هم فرد خيرات‌كننده با هدف به بار نشستن عمل خير اين كار را انجام مي‌دهد و بنابراين، باز هم راضي نيست كه عمل خير او به جاي دوري برود.
    7- برهان سوم دكتر عليدوستي به‌واقع تنها برهاني است كه بجا است: اين كه انجمن همچون هر نهاد مدني ديگر، با مشاركت اعضا بر پا است و اين مشاركت در همة عرصه‌ها لازم است: هم در تأمين منابع مالي و هم در مديريت آن. ايشان در اين بخش به درستي بيان مي‌كند: «انجمن به عنوان یک شخصیت حقوقی سازوکاری قانونی را فراهم می‌کند که هر یک از اعضا بتوانند فراخور دانش و توانی که دارند، در پی دست‌یابی به هدف‌های پژوهشی، آموزشی، و علمی خود باشند. در انجمن همه‌ی اعضا باید دست به دست هم بدهند و هر یک بخشی کوچک یا بزرگ از بار کار انجمن را به دوش کشند تا گامی به پیش برداشته شود.»
    8- هر مجمع و نهاد مدني تشكيل مي‌شود تا كاري براي اعضاي خود بكند، كاري كه از تك تك آن اعضا بر نمي آيد. بر اين اساس پيشنهاد مي‌كنم جملة بند پاياني بيانات ايشان :« انجمن بنا نبوده است کاری برای کسی بکند» به اين صورت تغيير يابد: « انجمن بنا نبوده است به‌تنهايي کاری برای کسی بکند».